حجــم سبــز

برخورد هرمنوتیکی هنر معاصر بعد از گذشت چندین دهه در عصر محوری واژگانی امروز تغییراتی تاثیر گذار نسبت به رویکرد مفاهیم ، قراردادهای کلامی و تعاریف بنیادی واژه های نو آشنا در فضای دریافت جامعه مدرن در راستای به اشتراک گذاری ادراکات عمومی داشته است که از نگاه منتقدین و برنامه ریزان زمینه های فرهنگ و هنر، رویدادهای هنری که در بستر عمومی جامعه شکل می گیرند فرصتی مناسب و در خورند که سبب انتقال مفاهیم فرهنگی-هنری و افزایش دانش بصری جامعه خواهند بود.
اگرچه « هنر عمومی » مفهومی نو یافته در فضای دایره واژگانی کشورهای پیش رو هنر معاصرتلقی نمی گردد اما در تقابل با جامعه فرهنگی ما این دسته تعاریف مورد توجه کمتری قرار گرفته اند یا به طریق روشن تر تنها مورد چالش اذهان و افکار قشر مرتبط جامعه ما قرار گرفته است.
شاید مهم ترین مسئله در این مورد میزان اثر بخشی یک رویداد هنری در جامعه و انتقال صحیح آن می باشد که می توان آنرا به عنوان یکی از مهم ترین شالوده های یک رویداد هنری برشمرد و هر چه این رویدادها با تداوم بیشتر و به صورت همه گیر تری در تمامی سطوح جامعه بر گزار می گردد می توان به عمومی کردن فضای هنری و افزایش کیفیت بصری در بین اعضای جامعه امیدوارتر شد که البته این مسئله می تواند موجب ارتقای بیش از پیش حساسیت های اعضا نسبت به ارزش های اجتماعی، مفاهیم فرهنگی و شناخت هویتی گردد.

قابل توجه اینکه یکی از رویداد های هنری ای که هم اکنون در بستر جامعه ما در حال تجربه است از جمله فعالیت های چهارساله گروه هنری حجم سبز با عنوان « هنر در روستا » می باشد که تا کنون در اقسا نقاط جغرافیای ایران بویژه درمحیط روستاهای این سرزمین به اجرا در آمده و همچنان در حال تکامل و تداوم است. این گروه با حضور خود در بستر جامعه و اجرای برنامه های هنری بویژه هنرهای تجسمی در میان گروندگان سهم دست آوردهای نویافته و قابل تجربه ای را در هنر معاصر ایران رقم زده است که به روشنی قابل بررسی با نگرش های « هنر مشارکتی » و « هنر عمومی » که به صورت مشابه در کشورهای دیگر اتفاق افتاده است می باشد و همین امر باعث شده ارزش آن تا سطح قابل توجهی فراتر از برگزاری یک نمایشگاه در گالری ها و موزه ها و یا اجرای جشنواره های هنری که به صورت دوره ای و سطحی برگزار می گردد، ارتقا یابد.

این گروه با تعریفی بسیار ساده و شفاف از اجرای برنامه های هنری خود مبنی بر اینکه هنرهای تجسمی پتانسیل ارائه شدن در فضای عمومی جامعه را دارا می باشند و همچنین با برقراری یک تعامل دوسویه بین هنرمند و مردم روستا فعالیت های خود را در نواحی مختلف کشور و حتی در بیرون از مرز های ایران گسترش داده و در واقع فعالیت های « هنر در روستا » با این توجه که در خارج از چارچوب سفارشی موزه ، گالری و فضای آکادمیک شکل گرفته ، امتیازی منحصر به فرد برای این گروه محسوب می شود که علاوه بر در نظر گرفتن جنبه‌های زیبایی شناختی و هنری ، این رویداد قابلیت این را فراهم آورده که با توده اعضای گرونده ارتباط منطقی و شایسته ای برقرار كرده که تلاش در راستای افزایش سطح بصری آنها از جمله برنامه های بلند مدت گروه بوده است.
با توجه به در نظر گرفتن شاخصه های « هنرعمومی » و « هنر مشارکتی » تلاش شده تا رابطه بسیار صمیمانه ای بین هنرمند و مردم شکل گیرد که این موضوع باعث شده تا مردم با مشاهده آثار خلق شده ارتباط قابل فهم تری برقرار نمایند و همچنین یکی دیگر از برنامه ریزی های پروژه هنر در روستا امکان دسترسی مردم به فضاهای هنری و ارتباط با آنها بدون وجود هیچ گونه دغدغه ای از نظر مالی یا مکانی می باشد که تا کنون سهم شایانی در راستای شکل گیری عمومی بودن برنامه ها داشته است.

پر واضح است که تا کنون عمومی کردن فضای هنری آنچنان که شایسته است در فضای اجتماعی کشور محقق و عملی نشده است و همچنین دور از واقعیت نیست که پروژه هنر در روستا با توجه به ظرفیت محدود گروه نسبت به تامین شرایط و هزینه های وابسته اقتصادی در جهت پیشبرد هر چه بهتر پروژه و وسعت دادن به دامنه های آن با مشکلات در خور توجهی روبرو بوده که در این راستا از بازخورد حمایت ها و پشتیبانی های انسان های آگاه و نیک پندار بی نیاز نخواهد بود.

« هنر در روستا » در نهایت خود یک اثر هنری محرک است که عمدتا با حضور هنرمندان تجسمی کشور به صورت گروهی و مشارکتی شکل گرفته و تا کنون توانسته تاثیری هر چند اندک در بستر جامعه ای که برنامه های هنری خود را در آن اجرا نموده داشته باشد و شرایطی را فراهم آورده تا پیامدهای بالغ این پروسه به نسل های آینده آن جامعه قابل انتقال باشد.
گروه هنری حجم سبز با اجرای پروژه های « هنر در روستا » کمک کرده تا بخشی از جامعه روستایی به بلوغ تصویری، همراه با احساس فزاینده ای از نشاط نزدیک شود تا مردم منطقه یادآور این نکته باشند که به دست آوردهای خود در زمینه شناخت ریشه های قومی، صنایع دستی، باورها و اعتقادات ، آگاهی و شناخت بهتری داشته باشند زیرا زیربنای این آگاهی ها ارزش و هویت آنها را معنا داده و از طرفی یکسری از دست یافته ها برای فعالیت های عملی و پژوهشی هنرمندان میراثی بزرگ و پشتوانه ای جدی به حساب می آید که می توان با استناد به آن ، نبض بخشی از تاریخ و ریشه های هویت آیینی کشور را زنده نگه داشت. در اصل آنچه که بین هنرمندان و مردم روستاها اتفاق می افتد تعامل و ارتباطی کاملا دو سویه است که منفعتش دو جانبه می باشد.
اجرای برنامه های عملی هنر در روستا احساس بسیار ویژه ای را در بین این دو طیف ( هنرمندان تجسمی – مردم ) به وجود می آورد که می توان آنرا به عنوان یک درونمایه ذاتی این برنامه قلمداد کرد. « هنر در روستا » پیش از هر چیز پروژه ای هنری است که با ایجاد رابطه ای فرهنگی با لایه هایی از اجتماع که تا کنون در معرض توجه کمتری قرار گرفته اند و همچنین با ارتباطی دو جانبه سعی در برقرار نمودن رابطه ای دارد که از جمله پیامدهای آن خلق اثری هنری با مشارکت مردم روستا و هنرمندان می باشد.

جلال الدین مشمولی - دی ماه 1390
مدیر گروه هنری حجم سبز