متن زیر مصاحبه کوتاهی است از هنرمند بومی که در جوانی با علاقه وافر اطلاعات متوفی روستای خود را با ذوق سلیقه خویش بر روی این سنگ نوشته ها حکاکی می کرده است

سنگ قبور پر رمز و راز ترين منابع تاريخ گذشتگان به شمار مي روند. معرفي شخصيت ها ، آيات و احاديث و اشعار و ساير اطلاعات تاريخي که بر روي سنگ قبرها حکاکي شده مجموعه بسيار خوبي براي بررسي تاريخ، فرهنگ و تمدن هر منطقه است که در اختيار بشر امروزي قرار گرفته تا به خوبي به فرهنگ اقوام گذشته پي ببرد

دبیرخانه جشنواره « هنر در روستا » در روستای کوتنا در شهرستان قائمشهر و در استان مازندران واقع شده و اعضای این دبیرخانه مدت کوتاهی است که به صورت رسمی در این روستا فعالیت های استانی و کشوری این جشنواره را پیگیری می کنند. جشنواره ای که سه سال از روند برنامه های آن می گذرد و می رود تا به صورت نهادینه در کشور برنامه های خود را جدی تر دنبال نماید.

در یکی از روزهای سرد پاییزی زمانی که جهت بررسی و امکان سنجی جغرافیایی، اطراف این روستا را مشاهده می کردیم به صورت تصادفی با سنگ قبرهایی مواجه شدیم که بر روی آنها شکل ها و نوشته های بصری قابل توجهی حکاکی شده بود که پس از تحقیق و جستجو از مردم روستا متوجه خالق آن شده ایم.

سنگ قبرهای بازمانده مربوط به پنجاه سال اخير است که از لحاظ خطوط و نقوش طرحها از ارزش هنري برخوردار می باشند و بنا بر همین ارزشهای باقی مانده که رو به فراموشی است با تنها کسی که روی این سنگ قبرها حکاکی می کرده آشنا شده ایم.
علی مشمولی 77 ساله که در حال حاضر ساکن روستای کوتنا می باشد عنوان می کند که حکاکی روی سنگ را از پدرش آموخته است و این کار را در زمان حیات پدرش شروع کرده و بعد از آن به مدت 15 سال ادامه داده است. وی علت عدم ادامه فعالیت خود را روی کار آمدن حکاکی های جدید و ماشینی شدن آن بیان می کند.

ایشان افزود: شیوه کار بدین گونه بوده است که ابتدا سنگ ها ی نرم ( سنگی نرم تر از سنگ های معمول که سهولت بیشتری جهت تراشیدن دارد ) که در زبان محلی « له سنگ » نامیده می شود ، را از رودخانه تهیه می کردم. سپس با سنگ تراش های دستی فلزی که ساخته دست آهنگران قدیمی بود سطح آنرا صاف نموده و برای حکاکی آماده می شدند.

وی ادامه داد: اطلاعاتی از قبیل نام و نام خانوادگی، سال تولد و مرگ همراه با المان ها و نشانه های آشنا به فرهنگ روستا را به وسیله قلمی فلزی و معمولی به اندازه 15 تا 20 سانتی متر روی سنگ ها حک می کردم.

او می افزاید: اندازه سنگ قبرها که معمولا عمودي است از 20 تا 50 سانتي متر ارتفاع و 5 تا 8 سانتی متر ضخامت دارد. بر روي بيشتر این سنگ قبرها اشکال مختلف و تصاوير متنوع مانند شانه، هلال ماه، آفتاب و اشکال هندسی مانند دایره، پنج ضلعی و مستطیل های عمودی که نمادی از آینه می باشد حکاکي شده است.

بدون شک اين تصاوير داراي معاني فلسفي خاصي هستند که تحت تاثير عقايد مذهبي، روايات و باورهاي مردمي شکل گرفته است. به عنوان مثال نقوشي که بر روي سنگ قبر مردها ی جوان متوفي است مانند آئينه و شانه که بيانگر جوانی و زیبایی فرد در گذشته است.

اطلاعات نوشتاری به صورت خط تحریری است و بيش از نيمي از سنگ قبرها سر لوحه و آغازين آن با متن نوشته هايي با مضمون اسماء الهي مانند الله و اسامی ائمه اطهار دیده می شود. همچنين سنگ قبرهايي وجود دارد که عباراتي مانند آرامگاه در سر لوحه آنها به چشم می خورد.

به گفته اهالي روستا و برخي مستندات موجود ساليان پيش حياط کنوني اين قبرستان پر بوده از سنگ قبرهاي این چنینی که به مرور زمان تخريب شده و يا در زير خاک مدفون شده اند.

اين در حاليست که در ميان بي توجهي متوليان از جمله ميراث فرهنگي بخش زيادي از اين سنگ قبرهاي قديمي نابود شده و تعداد اندکی که باقی مانده نیز رو به نابودی است.

اما هنوز براي نجات ديگر سنگ قبرهاي باقيمانده دير نشده است و مسئولان مي توانند با ساماندهي اين سنگ قبرها از ادامه تخريب آن جلوگيري کنند.

به هر حال ، به نظر مي رسد با ساخت و سازهاي انجام شده در محوطه اين قبرستان قديمي بخش بزرگي از ميراث به جا مانده در اين روستا از بين رفته باشد و حال بايد چاره اي انديشيد تا آنچه باقي مانده است حفظ گردد.

دبیرخانه جشنواره هنر در روستا در صدد است تا با مسئولان روستای کوتنا همکاری لازم را برای تاسیس یک موزه کوچک روستایی به عمل آورد.

تهیه تنظیم:
دبیرخانه جشنواره هنر در روستا
دی ماه 1389